Displaying episodes 1 - 30 of 52 in total

Hoe krijg je mensen warm voor windmolens?

Voor menig lokaal politicus hét grote dilemma: de klimaatopgave is enorm, maar burgers zitten niet te wachten op windmolens en zonneparken die nodig zijn voor de energietransitie. Inspraak van bewoners is echter cruciaal voor een democratisch en rechtvaardig klimaatbeleid. Hoe krijg je binnen je gemeente toch de handen op elkaar voor klimaatmaatregelen die letterlijk dichtbij de achtertuin van burgers komen? Met andere woorden: hoe krijg je mensen warm voor windmolens? Hierover praten we in deze aflevering van Appèl met Sanne Akerboom, gepromoveerd op burgerparticipatie in overheidsbesluitvorming voor klimaat- en energiebeleid; en Niek Mouter, onderzoeker aan de TU Delft, die een methode ontwikkelde voor internetraadpleging die burgers op de stoel van beleidsmakers zet.

De menselijke maat in de verzorgingsstaat

In haar proefschrift 'Omwille van fatsoen. De staat van menswaardige zorg' beschrijft Willemijn van der Zwaard hoe ‘de mens’ in de verzorgingsstaat steeds meer uit beeld is geraakt, met 'institutionele vernedering' tot gevolg. Van der Zwaard, projectleider bij zorginstelling Reinaerde, onderzocht welk mensbeeld centraal stond in de decentralisaties van de verzorgingsstaat in 2015, die juist als doel hadden de zorg dichter bij de burger te brengen. In deze aflevering van Appèl legt zij uit wat er volgens haar mis is gegaan, en wat er nodig is om de verzorgingsstaat weer menselijk te maken.

Hoe versterken we de democratie?

Democratie lijkt steeds minder vanzelfsprekend. In veel westerse landen staat de rechtstaat onder druk, viert het wantrouwen hoogtij en neemt de maatschappelijke polarisatie toe. Populisten en autoritaire leiders spinnen hier garen bij en zagen zo aan de poten van de liberale democratische rechtsorde. Voordat we echter direct op de barricades springen om de democratie met hand en tand te verdedigen, moeten we ons volgens politiek filosoof Donald Loose eerst afvragen: hoe moet een democratie er precies uitzien? In deze aflevering van Appèl spreekt Daniël Schut met Donald Loose over de toekomst van de democratie en het liberalisme, naar aanleiding van Loose's nieuwe boek Democratie op wankele bodem.

Wat Ubuntu, Buen Vivir en Bruto Nationaal Geluk ons leren over klimaatverandering

Om de verdere opwarming van de aarde te beperken, moeten we niet alleen anders gaan handelen maar ook anders denken. Dat betoogt onderzoeker, beleidsadviseur en kunstenaar Dorine van Norren in deze aflevering van Appèl. Het westerse wereldbeeld dat gebaseerd is op onder meer economische groei, individueel welzijn en de dominantie van de mens over de natuur, is volgens haar niet voldoende om de aarde te redden. Om klimaatverandering en de groeiende ongelijkheid te lijf te gaan, zouden we vaker te raad moeten gaan bij filosofieën uit het mondiale zuiden zoals Ubuntu, Buen Vivir en bruto nationaal geluk.

Ongekend onrecht en verscheurd vertrouwen: hoe maakt de overheid het weer goed met de burger?

De beschamende Toeslagenaffaire en de schadeproblematiek in Groningen als gevolg van de gaswinning zijn nationale crises, die een andere aanpak vergen dan bij andere problemen. Dat zegt Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen, die onderzoek doet naar klachten van burgers over de overheid en adviseert hij hoe het vertrouwen kan worden hersteld. “De houding bij de overheid is: bewijs eerst maar dat je geen fraudeur bent, dan praten we verder met je. Dat moet worden omgedraaid.”

Ideologie in de gemeenteraad

Op 16 maart mogen we weer naar de stembus, deze keer voor de gemeenteraadsverkiezingen. Verkiezingen die doorgaans wat minder ideologisch geladen lijken – immers, de lokale politiek moet er toch vooral voor zorgen dat de straatverlichting het doet en loszittende stoeptegels worden gerepareerd. Of is er toch een rol weggelegd voor ideologie in deze op het eerste gezicht zo praktische politiek? Daarover praten we met Josette Daemen, politiek filosoof aan de Universiteit Leiden, en Dirk-Jan van Vliet, liaison Lokale Politiek & Vereniging bij de Van Mierlo Stichting en kandidaat-raadslid voor D66 in Utrecht.

Het deeltijddilemma op de arbeidsmarkt

Nederlandse vrouwen werken nog altijd minder uren dan mannen, als het om betaald werk gaat. In hoeverre is dit een probleem? Welke economische risico's brengt dit met zich mee? Welke gevolgen heeft dit voor de kansengelijkheid op de arbeidsmarkt? En welke rol spelen overheersende ideeën in de samenleving, bijvoorbeeld over de verdeling van zorgtaken? Over deze vragen spreken we met Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het CBS, en Laura de Vries, wetenschappelijk medewerker bij de Mr Hans Van Mierlo Stichting en afgestudeerd op diversiteit in organisaties.

Gelijke kansen voor iedereen

Waar je bent geboren, beïnvloedt nog altijd je kansen in het leven. Wat moet er gebeuren om die kansenongelijkheid voor eens en voor altijd aan te pakken? Welke rol speelt onderwijs hier precies bij? En wat kan de lokale politiek doen om ervoor te zorgen dat iedere inwoner zich maximaal kan ontwikkelen? Over deze vragen gaan we in gesprek met Fonda Sahla, tot voor kort gemeenteraadslid in Den Haag en nu Tweede Kamerlid namens D66.

Overheidsuitgaven: zinnig, zuinig en zorgvuldig?

Op 'Verantwoordingsdag 2021' tikte de Algemene Rekenkamer het ministerie van VWS stevig op de vingers: ruim twee van de ruim vijf miljard euro die het ministerie uitgaf aan de coronacrisis bleek onrechtmatig besteed. Maar de Nederlandse overheid heeft al veel langer geen goed zicht op de uitgaven, constateert Arno Visser, de president van de Algemene Rekenkamer. Geeft de overheid haar geld dan wel op een verantwoorde manier uit en heeft het beleid wel voldoende effect?

Een nieuwe bestuurscultuur voor de polder

Hebben wij nog wel grip op het handelen van de regering? Waar komt die Nederlandse bestuurscultuur vandaan waar momenteel zo veel kritiek op is? En kunnen we het tij keren? Daarover spreken we met hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans, naar aanleiding van zijn boek Het land moet bestuurd worden – Machiavelli in de polder.

De waarden van seculiere partijen

Joost Röselaers neemt afscheid als hoofdredacteur om zich weer volop op zijn predikantschap te kunnen richten. Een mooi moment met hem in gesprek te gaan. Klopt het stempel dat D66 vijandig zou staan tegenover religie? Of valt dat juist wel mee? En, ook belangrijk, waar ontlenen seculiere partijen eigenlijk hun waarden aan in deze tijd? Over dat en meer gaan we in gesprek. Te Gast: Joost Röselaers, scheidend hoofdredacteur Idee en predikant van de Vrijburg Amsterdam Laura de Vries, wetenschappelijk medewerker Mr. Hans van Mierlo Stichting Presentatie: Daniël Schut

De staat van de rechtsstaat

Gaat er wel voldoende aandacht uit naar onze rechtsstaat? De ervaringen tijdens de coronapandemie hebben laten zien dat grondrechten niet altijd zo vanzelfsprekend zijn als ze wellicht ogen. En wat is er waar van de kritiek dat de rechter op de stoel van de politiek gaat zitten? In deze aflevering van Appèl gaan we hierover in gesprek met hoogleraar mensenrechten Barbara Oomen. Ze stelde zich verkiesbaar voor de PvdA bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen om te vechten voor de rechtsstaat. Daarnaast schuift Afke Groen, wetenschappelijk medewerker bij de Mr. Hans van Mierlo Stichting, ook aan. Te Gast: Barbara Oomen, hoogleraar mensenrechten aan het University College Roosevelt Afke Groen, wetenschappelijk medewerker Mr. Hans van Mierlo Stichting Presentatie: Daniël Schut

Het belang van emoties in het debat over kernenergie

Kernenergie lijkt geen taboe meer te zijn in de Nederlandse politiek. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen is het onderwerp weer op de agenda gezet door partijen als de VVD en Volt. Volgens deze partijen zou kernenergie een oplossing bieden voor de klimaatcrisis. Linkse partijen zoals GroenLinks en de PvdA zijn echter nog steeds fel tegen en pleiten voor groene energie. Vandaag analyseren we het debat over kernenergie met Sabine Roeser, hoogleraar Ethiek aan de TU Delft. Zij onderzoekt de rol die emoties nu spelen en zouden kunnen spelen in onder andere het debat over kernenergie. Daarnaast zal Dirk-Jan van Vliet, Liaison Lokale Politiek & Vereniging bij de Mr. Hans van Mierlo Stichting, ook aanschuiven.

Economische lessen uit de coronacrisis

De maatregelen tegen de uitbraak van COVID-19 hebben grote gevolgen voor onze economie, die grotendeels tot stilstand kwam in veel sectoren. De overheid stelde ongekende steunmaatregelen in om werkloosheid en faillissementen zoveel mogelijk te beperken, met een aanzienlijk hogere staatsschuld tot gevolg. Wat heeft de crisis blootgelegd over het functioneren van de economie? En welke lessen kunnen we daaruit trekken? In deze aflevering van Appèl gaan we in gesprek met econoom en journalist Mathijs Bouman, vaste columnist van het FD en “huiseconoom” bij Nieuwsuur.

Een oververhit parlement?

Burn-outs onder Kamerleden komen steeds vaker voor. Naast problematisch voor de Kamerleden zelf, is de werkdruk in de Tweede Kamer tevens een belangrijk maatschappelijk punt van zorg: als hart van de democratie en de plek waar de macht gecontroleerd wordt, dient de Kamer goed te kunnen functioneren. In deze aflevering van Appèl gaan we hierover in gesprek met Kees Verhoeven, voormalig Tweede Kamerlid voor D66. Ook aan tafel is onze wetenschappelijke medewerker Laura de Vries.

Microtargeting in de politiek

Politieke partijen maken veel vaker gebruik van microtargeting. Hierbij gebruiken zij persoonlijke data van burgers om een specifieke groep mensen te kunnen bereiken en beïnvloeden. Dit heeft gevolgen voor individuen en onze samenleving als geheel. In hoeverre worden onze politieke voorkeuren door microtargeting beïnvloed? En welk effect heeft het op onze autonomie? In deze aflevering van Appèl gaan wij hierover in gesprek met Tom Dobber, postdoctoraal onderzoeker politieke communicatie en journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam en Fleur Jongepier, universitair docent digitale ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Hoe komt de jeugdzorg uit het diepe dal?

Sinds 2015 is de jeugdzorg gedecentraliseerd. Dit betekende dat vanaf dat moment de gemeenten, en niet meer het Rijk, verantwoordelijk werden voor de jeugdzorg. Volgens de inspectie voor de Gezondheidszorg & Jeugd en de Inspectie Justitie & Veiligheid is de jeugdzorg sindsdien in kwaliteit achteruit gegaan. Jongeren worden in toenemende mate geconfronteerd met lange wachttijden, verkeerde diagnoses of vinden niet de weg naar de juiste zorginstantie. In deze aflevering gaan we in op de gevolgen van deze decentralisatie en bekijken we hoe dit beter kan. Te gast zijn Annemiek Harder, bijzonder hoogleraar jeugdzorg aan de Erasmus Universiteit, Maaike van der Aar, bestuurder jeugdzorg van de FNV en Eelco Eerenberg, wethouder in de gemeente Utrecht.

Hoe ziet ‘sociaal Europa’ eruit?

De COVID-19 pandemie heeft sociale kwesties niet alleen nationaal op de agenda gezet, ook op Europees niveau is er hernieuwde aandacht voor een ‘sociaal Europa’. Het huidige Portugese voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie organiseert op 7 en 8 mei de 'European Social Summit' in Porto met politiek leiders en sociale partners. Wat ‘sociaal Europa’ betekent, blijft echter onduidelijk. In deze aflevering van Appèl houden we dit ‘sociaal Europa’ dan ook tegen het licht. Te gast zijn Dr. Sonja Bekker, universitair hoofddocent Europees Sociaal Beleid, en Dr. Ferdi De Ville, universitair hoofddocent Europese Politieke Economie.

Duurzaam Kapitalisme

Eén van de kritieken op ons kapitalistische systeem is dat het niet te verenigen zou zijn met onze duurzaamheidsdoelstellingen. De enige manier om onze planeet leefbaar te houden is, volgens deze kritiek, om het kapitalisme te vervangen door iets anders. In zijn boek 'Duurzaam kapitalisme' betoogt Willem Schramade dat kapitalisme en duurzaamheid wel degelijk met elkaar te verenigen zijn. Hijintroduceert het waardevenster, dat aangeeft waar financiële waarde ten koste gaat van sociale of ecologische waarde. In deze aflevering van Appèl gaan we hier met hem over in gesprek.

Een papieren werkelijkheid

Op 1 maart werd 'Keuzes in Kaart 2022-2025' gepubliceerd door het Centraal Planbureau, met daarin de doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s. Wat zit er nu precies achter al dat rekenwerk aan partijprogramma’s en regeerakkoorden? Wat is de invloed van deze doorrekeningen? En is het eigenlijk wel gewenst dat de spreekwoordelijke koopkrachtplaatjes zo’n grote rol krijgen in het politieke debat? In deze aflevering van Appèl gaan wij hierover in gesprek met Pieter Hasekamp en Wimar Bolhuis. Pieter Hasekamp is sinds 1 maart 2020 directeur van het Centraal Planbureau. Wimar Bolhuis is econoom, bestuurskundige en sociaalpsycholoog.

Hoe komen we uit de crisis op de woningmarkt?

We zitten midden in een wooncrisis. Hoe is deze crisis ontstaan? Wat moet er gebeuren om de woningmarkt rechtvaardiger te maken en hoe komen we uit deze crisis? En wat zou de rol van de overheid hierin moeten zijn? In deze aflevering van Appèl gaan wij hierover in gesprek met Prof. dr. Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems aan de Technische Universiteit Delft, en Prof. dr. Johan Conijn, emeritus-hoogleraar woningmarkt aan de Universiteit van Amsterdam.

Hans van Mierlo

Een bon vivant, een sloddervos, maar ook een van de meest toonaangevende en succesvolle politici van de twintigste eeuw. Hans van Mierlo richtte in 1966 de partij D66 op uit onvrede met het politiek bestel, en zijn naam is nog steeds verbonden aan het wetenschappelijk bureau. Wat dreef hem? Hoe verliep zijn carrière als politicus? En wat kan D66 vandaag de dag nog van hem leren? In deze aflevering van Appèl gaan wij in gesprek met Daniël Boomsma en Thijs Kleinpaste over de biografie ‘Een wonderbaarlijk politicus’ over Hans van Mierlo van Hubert Smeets. Daniel Boomsma is speechschrijver op een ministerie en daarnaast redactielid van het tijdschrift Idee. Thijs Kleinpaste is auteur en schrijft daarnaast onregelmatig voor De Groene Amsterdammer.

Naar een feministisch kabinet van sociale rechtvaardigheid

Tegenwoordig lijken steeds meer mensen zichzelf feminist te noemen en wordt er zelfs gesproken van een nieuwe feministische golf. Het draait niet meer alleen om gelijke rechten voor vrouwen en mannen, maar ook om gelijke kansen. Hoe kan dit worden bereikt? En waarom is feminisme in deze tijd nog steeds belangrijk? In deze aflevering van Appèl gaan wij in gesprek met Afke Groen en Laura de Vries, allebei wetenschappelijk medewerker bij de Mr. Hans van Mierlo Stichting. Samen met Tessa Holzman pleiten zij in ons nieuwe boek ‘Naar een nieuw kabinet van sociale rechtvaardigheid’ voor een feministisch kabinet.

Internationale verdragen en nationale soevereiniteit

In een geglobaliseerde wereld zijn internationale verdragen en afspraken van groot belang. Multilaterale organisaties en handelsverdragen bieden uitkomst bij grensoverschrijdende verschillen en zorgen voor stabiele internationale relaties. Maar deze verdragen en afspraken staan soms op gespannen voet met met nationale rechtssystemen. Want hoe verhoudt het nationaal recht zich tot het internationaal rechtssysteem? En wat gebeurt er bij conflicterende uitspraken? Deze wederzijdse spanning zet in veel landen de rechtsorde onder druk. Steeds meer politici voor meer nationale soevereiniteit, met name op het gebied van rechtspraak. Wat is de schaduwzijde van dit systeem van internationale verdragen? In hoeverre is er eigenlijk nog sprake van nationale soevereiniteit? En wat is de positie van de Nederlandse rechter wanneer het aankomt op internationale verdragen? In deze aflevering van Appèl gaan wij hierover in gesprek met dr. Catherine Brölmann, associate professor Internationaal Recht aan de Universiteit van Amsterdam, en Johan Adriaensen, universitair docent Europese Studies aan Maastricht University.

De rol van de Nederlandse Grondwet in de politiek

De grondwet is bepalend voor de inrichting van de Nederlandse rechtstaat en het politiek bestel. Hierdoor is de grondwet door de jaren heen ook vaak het onderwerp van debat geweest. Maar welke rol speelt de grondwet nou echt in de Nederlandse samenleving? Op welke manieren bepaalt de grondwet onze politieke cultuur? En hoe is het debat omtrent de grondwet door de decennia heen geëvolueerd? Hierover gaan wij vandaag in gesprek met Karin van Leeuwen, universitair docent Europese politieke geschiedenis en coauteur van het in 2020 verschenen boek 'Over de grondwet gesproken'. Naast Karin van Leeuwen schuift ook Coen Brummer, directeur van de Mr. Hans van Mierlo Stichting, aan bij deze aflevering.

Rianne Letschert over waardering aan de universiteit

In deze aflevering van Appèl gaan we in gesprek met Prof. dr. Rianne Letschert. Zij werd in 2016 benoemd tot rector magnificus van de Universiteit Maastricht, en afgelopen september werd zij herbenoemd voor haar tweede termijn. Haar benoeming ‘bleef niet onopgemerkt’, schreef de Trouw afgelopen zomer: zij kwam van een andere universiteit, en was bovendien de jongste rector magnificus van Nederland. In deze aflevering hebben we het over een alternatief systeem van erkenning en waardering in de kennissector, een onderwerp waar Rianne Letschert zich de afgelopen jaren hard voor heeft gemaakt.

Burgerparticipatie onder de loep

Lokale overheden proberen burgers steeds vaker te betrekken bij het maken en uitvoeren van beleid door middel van inspraakavonden en burgerpanels. Dit verloopt helaas niet altijd vlekkeloos. Soms leidt burgerparticipatie tot meer ontevredenheid dan instemming. Bovendien kan burgerparticipatie soms ondemocratisch zijn, wanneer inspraakmomenten alleen een homogene groep van betrokken burgers bereiken. Wat gaat er mis bij burgerparticipatie en wat kunnen we hieraan doen? In deze aflevering van Appèl gaan wij hierover in gesprek met Sander van Diepen, D66 gemeenteraadslid in Leiden, en dr. Carola van Eijk, universitair docent Bestuurskunde met als specialisatie coproductie van publieke diensten. Dr. Carola van Eijk is als onafhankelijk onderzoeker van Universiteit Leiden bij deze aflevering aanwezig.

Special - Lofzang op de politieke partij - Gesproken column Coen Brummer D66 Najaarscongres 2020

Dit is geen nieuwe aflevering van Appèl, maar de gesproken column die Coen Brummer, directeur van de Mr. Hans van Mierlo Stichting, voordroeg op 28 november tijdens het plenair programma van het D66 Congres. Luister de aflevering hier terug. Ook is de gehele video te bekijken op: https://www.youtube.com/watch?v=_FILl77RgPg.

Populisme en de vernieuwing van het liberalisme

Na de Tweede-Kamer verkiezingen van 2017 dachten velen dat Mark Rutte met zijn klinkende overwinning op de PVV van Geert Wilders het populisme in Nederland definitief verslagen had. Drie jaar later blijkt niks minder waar, en zijn populistische partijen in heel Europa nog steeds even populair als toen. Wat ging er mis en wat kunnen gevestigde (liberale) partijen nu doen om een weer een goed alternatief te bieden tegen populisten? In deze aflevering van Appèl gaat Daniël Schut met Coen Brummer en Afke Groen hierover in gesprek.

Representatie en inclusie in de Nederlandse politiek

Naast de corona-crisis kende 2020 ook een opleving van het debat over racisme en discriminatie. De Black Lives Matter beweging vestigde opnieuw de aandacht over hoe we met kleur en gender omgaan binnen de Nederlandse politiek en maatschappij. Deze aflevering te gast: Devika Partiman, sociaal activiste en oprichter van Stichting Stem op een Vrouw. Samen met presentator Daniël Schut gaat ze in gesprek over discriminatie, emancipatie, inclusieve vertegenwoordiging in de politiek en het belang van rolmodellen.

2019 Mr. Hans van Mierlo Stichting